Auteursarchief: Carla Scheepe

Reizen, (om)wegen en bestemmingen

‘Ga je nog weg deze zomer?’ Grote kans dat die vraag je in deze periode gesteld wordt, want voor velen staat de zomervakantie voor de deur. En misschien ga je niet weg, omdat je niet (meer) aan de schoolvakanties gebonden bent en al weg bent geweest of in september gaat. Misschien ga je niet, omdat je het je niet kan veroorloven of omdat je gaat klussen.

Voor velen is de tijd echter aangebroken om vanuit een druk bestaan de natuur of een andere wereld in trekken. Je gaat grote of kleine avonturen beleven, omdat het anders is dan thuis en omdat je de rust hebt om ze te zien. Misschien trek je met minimale middelen de bergen in of zit je in een comfortabel ruilhuis. Je verdwaalt in de werkelijkheid of leest erover in de avonturen van een ander. Reizen in je hoofd kan ook heel fijn zijn!

Precies een jaar geleden begon mijn zomervakantie met gekneusde ribben. Dat was geen fijne start, maar we gingen wel weg zoals gepland. Ik moest toekijken bij het in- en uitpakken en bij het opzetten van de vouwwagen; ik kon nog net de haringen aangeven. En toch genoot ik van die vakantie. Het is ook hoe je je erop instelt. Gelukkig ben ik weer pijnvrij en kan ik gewoon mijn eigen rugzak dragen. Ik verheug me erop.

Maar eerst de reisvoorbereiding. Waar ga je heen, hoe, met wie, wanneer? Welke route neem je? (We weten immers dat er meerdere wegen naar Rome leiden.) Hou je rekening met het milieu of ga je voor ‘snelheid’? Wat is snelheid eigenlijk? En is snelheid belangrijk als je tot rust wilt komen? Omdat je snel op vakantie wilt zijn? Wanneer begint die vakantie dan eigenlijk? Zodra de tent staat of alle tassen zijn uitgepakt? Of zodra je begint met het inpakken van de auto of de deur van thuis op slot draait? Moet je maar zo snel mogelijk op de eindbestemming komen om dán te ontspannen. Of is de weg er naartoe het begin van de vakantie?

Ik wens je een fijne zomer en veel wijsheid op je reis naar ver weg of naar de supermarkt.

Carla

Zonder titel
Carla Scheepe-Belksma
Gevonden gedicht en houtskool
op handgeschept papier van broeken en dictaten.
Deze zomer te zien in Bibliotheek Charlois.

Klik hier voor de volledige nieuwsbrief.

Opruimen 2.0 – op z’n Zweeds en op z’n van Broek tot Boeks

Opruimen; het lukt mij meestal niet. Als ik eens in de zoveel tijd mijn bureau heb opgeruimd, ontkiemt binnen een paar dagen alweer het zaadje van chaos. Eerst komt er een nette stapel naast mijn pennenpotjes. Dan ontspruit een tweede stapel die vergroeit met de eerste. Om mijzelf te beschermen roep ik dan: “Ik heb geen rommel; ik heb ideeën.” Maar daarmee hou ik mijzelf voor de gek. Dus doe ik weer een poging om op te ruimen. Ik beperk het niet alleen tot mijn bureau. Mijn hele huis moet er aan geloven (in hele kleine stapjes dan). Ik gooi dingen weg of zet ze bij de stapel ‘voor de kringloop’ of herschik spullen. In een van mijn kasten staat een boek van Yvonne de Bruin en Sonja Buijs: Opgeruimd leven in je huis – ontdek je eigen opruimstijl. Ik heb er stukken uit gelezen, maar het staat tegenwoordig op de tweede rij achter deel vijf (HIND-KUAL) van de Sesam Encyclopedie uit 1978 waar ik mijn A6-vellen handgeschept papier in bewaar.

Opruimen dus. Het is hot. Denk maar aan het succes van de Japanse Marie Kondo of de Zwitserse Ursus Wehrli die meer dan 12.500 exemplaren heeft verkocht van zijn kijk op opruimen in de kunst. In de NRC stond laatst een artikel over döstädning; opruimen voor je dood gaat. Daar ben ik nog niet mee bezig hoor! Dat hoeft pas als je 65 bent, heb ik gelezen. De methode komt uit Zweden en is uitgewerkt door de 82-jarige kunstenares Magaretha Magnusson. Mijn ouders lezen de NRC, maar hebben een tijdje geleden zelf al bedacht dat het fijn zou zijn om hun grote huis alvast wat leger te maken. Regelmatig krijg ik een appje of ik uit verzameling x nog iets wil hebben. Zo niet, dan gaat het naar de kringloop of naar hun Syrische vriend.

Een tijdje terug las ik over een vrouw die een andere manier van opruimen had gehanteerd. Ze had uit de erfenis van haar moeder heel veel spullen in huis. Spullen waar ze herinneringen bij had of anekdotes over wist. Het waren teveel spullen om te bewaren. Dus had ze alle spullen gefotografeerd. Niet met haar professionele camera (ze is fotografe), maar gewoon met haar iPhone. Ze had er een album van gemaakt met teksten erbij over het voorwerp op de foto. Het boek is klaar. De spullen heeft ze niet meer. Maar wel de herinneringen en de ervaring van het verwerkingsproces.

En dat is opruimen volgens de methode ‘van Broek tot Boek’. Je duikt in je kasten op zoek naar textiel met herinneringen. Dat kunnen oude kledingstukken zijn van jezelf, maar ook van een dierbare. Het kan een patchworksprei zijn die je ooit zelf hebt gemaakt, maar die achterin de kast ligt te liggen. Het kunnen de lakens zijn uit de caravan die je niet meer hebt of de handdoeken die werkeloos in de kast liggen, omdat je er niet meer zoveel nodig hebt nu de kinderen uit huis zijn. Je kunt ze naar de textielbak of naar het Leger des Heils brengen, maar waarschijnlijk heb je ze niet voor niets bewaard. Ze hebben een betekenis voor je. Dat is een goed uitgangspunt om de schaar erin te zetten. Wat dat is stap 1 van onze methode. Je knipt het in kleine stukjes. Je bewaart slechts twee stukken ter grootte van een A4-tje. Die gebruik je uiteindelijk voor de omslag van je boek. Ondertussen verzamel je kleine frutsels, kaarten, brieven, foto’s en herinneringen die te maken hebben met de stof en meld je je aan voor de 4-daagse cursus.

Ik ben inmiddels met mijn vierde boek bezig, waarin ik herinneringen bundel over mijn tijd bij de koopvaardij. Uiteindelijk zal er daardoor een hele plank aan studieboeken, schriften, werkkleding en paperassen in één boek gebundeld worden. Dát ruimt op!
[Carla]

***

Schrijf zelf een elf

Je krijgt van mij geen onvoldoende.
Een zes? Wat denk je zelf!
Een negen is nog veel te min.
Ik geef je deze elf…
[Carla]

Maar die schrijf je wel zelf!

Een elf is een kort gedicht van elf woorden die op een bepaalde manier gerangschikt zijn. Hieronder geef ik je een manier om een elf te schrijven. Je kunt er echter eindeloos mee variëren.

Neem een persoon in gedachten aan wie je een elf wilt sturen.

Schrijf zijn/haar naam op regel 5 en begin dan met de volgende stappen. Hou je daarbij aan het aantal woorden dat bij die regel staat!

Regel 1: Beschrijf de persoon in één woord (bv. optimistisch, behulpzaam, kletskous).
Regel 2: Geef (uiterlijke) kenmerken in twee woorden (bv. dansende rimpels of blauwe ogen).
Regel 3: Wat doen jullie graag samen? Zeg dit in drie woorden.
Regel 4: Wat kan hij/zij goed? Zeg dit met vier woorden.
Regel 5: De naam van de persoon, één woord (heb je al ingevuld).

Lees de elf hardop aan jezelf voor zoals je een gedicht van een beroemde dichter voor zou lezen. Loopt het lekker? Heb je elf woorden? Schrijf je elf op een kerstkaart of als nieuwjaarswens en stuur ‘m op naar de persoon over wie je geschreven hebt.

Smaakt het schrijven naar meer? Doe dan mee met het Schrijfcafé of met de 4-daagse van Broek tot Boek.

Zomer in Zweden

Zweden is het land van de middernachtszon, van Ikea, 100.000 meren en knäckebröd, van Pippi Langkous, Niels Holgersson en papier.
Dertig jaar geleden was ik [Carla] er als tiener op vakantie. Ik herinner me nog dat we een papierfabriek bezochten. Er waren houten bakken met pulp en een bord met ‘handpapperbruk’. Vierentwintig jaar geleden voer ik als leerling Maritiem Officier op een koopvaardijschip van en naar Zweden met hout, papier en pulp aan boord. Vier jaar geleden ontstond in Rotterdam het idee voor ‘van Broek tot Boek’ en leerde ik het ambacht van papier maken kennen. Deze zomer was ik in Zweden op vakantie en bestudeerde als ‘leerling papiermaker’ de overblijfselen van een papierfabriek in Forsvik. Zijn het toevalligheden of heeft het iets met een rode draad in mijn leven te maken?
Papier zit vol verhalen. Verhalen van anderen waar ik al dan niet een rol in speel en verhalen van mijzelf. Verhalen zijn eigenlijk ook reizen. Bladzij na bladzij, rij na rij. Reizen naar dichtbij. Steeds dichterbij jezelf, dichterbij jij. De elf op onderstaande foto schreef ik dit voorjaar op Schiphol. In Zweden stond het houten bord bij een oude houtskoolbranderij. Het leek op een teken om mijn gedicht met houtskool op dat bord te schrijven. Of iemand het heeft gezien? Ik weet het niet. En waarschijnlijk is het inmiddels door de regen afgewassen. Maar de herinnering blijft en het verhaal wordt versterkt, doordat ik het hier beschrijf; een foto heb gemaakt. Zo gaat het ook bij kledingstukken. Je kan het in de kast laten liggen, naar de kringloop brengen, maar als je er papier en vervolgens een boek van maakt, wordt het krachtiger en kan het kracht geven. Wil je weten hoe? Binnenkort start de 3-daagse!

VERHA(spe)L(ing)EN

Hans Hagen schreef eens een gedicht:

dectie

ze zggeen
dat het neit utimakat
of je de ltteers in een wrood
op de goede ptaals zet
als je de ersete ltteer maar aan het bgien
en de ltaatse aan het enid shcijfrt
spant ireendeen wat er saatt
woraam o woaram
weet die sekkul van nreldedans dat neit
met dat sfufe ktole dectie
dan hlaade ik mesihcsin ook enes een ngeen
in ptlaats van een dire of een tewe

Het gedicht staat in een van mijn favoriete bundels: Ik zoek een woord 167 gedichten over taal om van A tot Z te verslinden, gekozen door Hans en Monique Hagen en uitgegeven door Querido.

We breken onze tong weleens over ‘Stichting van Broek tot Boek’, maar ook over ‘Verbonden Herinneringen’. Soms worden het Verborgen Herinneringen en soms zelfsVerboden Herinneringen. Die verborgen herinneringen halen we graag naar boven, als ze niet te pijnlijk zijn natuurlijk. En dat gebeurt bij het schrijven van verhalen en gedichten. Dan blijkt dat iemand zich meer kan herinneren dan hij of zij dacht.
Taal, verhalen en herinneringen. Verbonden en verborgen. Daar gaat de cursus Verbonden Herinneringen over.

Donderdag 6 april zijn we gestart met de cursus Verbonden Herinneringen. Een kleine, maar enthousiaste groep deelnemers schreef de eerste bijeenkomst al een eigen gedicht over een fijne plek. De eerst nog witte vellen papier voor alle associaties werden na een inleidend gedicht vlot gevuld en groeiden naar op zichzelf staande kunstwerken. Tussen het schrijven door werd hier nog ijverig aan verder gewerkt.

Deskundigheidbevordering en persoonlijke ontwikkeling

In drie dagen van Broek tot Boek
In februari biedt Stichting van Broek tot Boek de mogelijkheid om uw eigen boek te laten groeien en uzelf te ontwikkelen. Een boek gemaakt mét en ván uw herinneringen. N.a.v. een aantal succesvolle projectgroepen is de vraag gerezen of dit project ook op andere locaties en als deskundigheidsbevordering uitgevoerd kan worden. We willen graag voldoen aan deze wens en zien de noodzaak van het overdragen van onze kennis en kunde rondom dit project. Na deze cursus heeft u uw eigen boek en heeft u ervaring opgedaan om (al dan niet met hulp van ons voor de specifieke ambachtelijke technieken en gereedschappen) zelf dit project op te zetten voor een groep.

Inschrijven of meer info? Neem contact op via:
Carla: carla@vanbroektotboek.nl, t: 06 4616 6784 of
Marieke: marieke@vanbroektotboek.nl, t: 06 2460 1045

Boeken verbinden

Na een ontspannen zomer is het nieuwe seizoen weer begonnen. We kijken ernaar uit om weer heel veel gedichten en verhalen met jong en oud te schrijven, papier te maken en nieuwe mogelijkheden te delen voor het maken van persoonlijke boeken. Het voornemen voor dit (school)jaar is om vaker een kort blogbericht te delen over de workshops en de vertelde verhalen. Hou daarvoor ook Facebook in de gaten.

In de agenda van Carla en Marieke is te zien waar we de komende tijd te vinden zijn. Afgelopen zondag (11 september) stonden we bijvoorbeeld op de Papiermarkt bij Museum Rijswijk. We hebben prachtige gesprekken gevoerd en veel potentiële deelnemers gesproken. Het is telkens weer fijn om te ervaren hoe je met boeken, papier en woorden een verbinding met mensen kunt leggen.

Onlangs hebben we versterking gekregen in het bestuur. Jonna Cohen, boekrestaurateur en boekenliefhebber in hart en nieren, neemt binnenkort het penningmeesterschap over van Marieke. Dankjewel!

20160812_174824_371

Stichting van Broek tot Boek

nieuwjaarswens 2016

Het jaar loopt ten einde; een moment van bezinning, terug kijken en vooruit kijken.

Op 17 december hebben we de cursus Verbonden Herinneringen feestelijk afgesloten in De Schans in Delfshaven waar we in 2014 onze eerste cursus via Lang Leve Kunst mochten verzorgen. Het was mooi om te zien hoe de deelnemers van toen zich verbonden met de deelnemers van nu. Na het genot van boeken kijken en voelen, kerststol en koekjes zong iedereen uit volle borst mee met de kerstklassiekers.

Dit jaar vierden we ook de geboorte van de miniBOEKfabriek. Tijdens de boekpresentatie van Ode aan mijn Wijk in Leeszaal in Rotterdam West kon de Rotary ervaren wat er komt kijken bij de totstandkoming van een miniboek. Tijdens de opening van de nieuwe Bibliotheek Hoek van Holland kon het publiek een eigen miniwinterboek maken – papier maken, schrijven, stempelen en boekbinden.

Ook in 2016 gaan we weer verbindingen maken. 20 januari starten we een nieuwe reeks in de Leeszaal, ditmaal i.s.m. Het Lab: Cirkelboek en optredetekst. En op andere plekken zijn we in gesprek voor verbindende projecten. Heeft u een idee of weet u een mooie plek waar we een bijdrage zouden kunnen leveren? Laat het ons weten!

Als klap op de vuurpijl, wat we in 2015 nog doen: op 24 december, nog net voor de kerst zetten we onze handtekening bij de notaris! Want ‘van Broek tot Boek’ wordt Stichting van Broek tot Boek! Onze ‘moeder’ Marian van Gendt (die ons, Marieke en Carla, heeft gekoppeld) wordt de voorzitter van deze mooie organisatie die krachtige doelen voor ogen heeft. Doelen zoals het gebruik van taal te bevorderen en zoveel mogelijk mensen de esthetiek (het kunstgevoel) van taal te laten ervaren, ambachten zoals papier maken, creatief schrijven en taaldrukken, drukken, vouwen en boekbinden bereikbaar te maken voor heel veel mensen en in te zetten bij sociale en maatschappelijke vraagstukken, ze bereikbaar te maken voor en in te zetten in het onderwijs en te behouden voor de volgende generaties. Een mond vol woorden, een hart vol ideeën. Samen zullen we ons daarvoor inzetten.

Wij wensen iedereen een prachtige kersttijd en een nieuwjaar vol verbinding!

 

Van wens naar werkelijkheid

Een paar jaar geleden kreeg ik een boekje van mijn schoonmoeder: ‘De creatiespiraal; natuurlijke weg van wens naar werkelijkheid’ van Marinus Knoope, fysicus. ‘Zoals de bloesem aan een fruitboom onder de juiste omstandigheden uitgroeit tot gezond fruit, zo groeien ook onze wensen onder de juiste omstandigheden uit tot een door ons gewenste werkelijkheid,’ schrijft Knoope (p.12). Oftewel: als je iets echt wilt, dan lukt het onder de juiste omstandigheden. Marieke en ik wilden er helemaal voor gaan. In ‘van Broek tot Boek‘ voelden we een enorme potentie en ook de samenwerking zat wel goed. Dus gingen we op zoek naar de juiste omstandigheden om onze wens te bereiken. Stap één en twee hadden we gezet: wensen en verbeelden. ‘We zitten tussen mensen. We voelen en bekijken de boeken die ze gemaakt hebben,’ en nemen stap drie: geloven. We uiten, onderzoeken, plannen, beslissen, handelen. We hebben in het najaar van 2014 twee cursussen in Delfshaven, maar willen ook naar Charlois. Stap negen: volharden. ‘Volharden is de materiële tegenhanger van geloven (…) Geloven is ja zeggen tegen je eigen wensbeeld, terwijl volharden ja zeggen is tegen het werk waar je aan begonnen bent. (…) Volharden is de fase waarin je geloof op de proef wordt gesteld’ (p.54) Het was soms spannend, maar we hebben een prachtig jaar achter de rug. We mochten ontvangen en wij zelf en anderen konden onze inspanningen waarderen. We liepen alle foto’s door en maakten in stilte een reis door alles wat we in het afgelopen jaar hebben verzameld. Nu gaan we ontspannen. Maar allereerst willen we nog iets met jullie delen: ons digitale fotoboek.

Carla en Marieke - 1

Ambachten en replica’s

Op 10 juni hebben wij een prachtige reeks af mogen sluiten in de leeszaal. Wat begon met een handvol kinderen en een paar verscheurde broeken, groeide in een aantal weken uit tot een boek met gedichten en stempelafdrukken op handgeschept papier. We zijn apetrots op het LeeszaalBoek ‘Ode aan mijn Wijk’ én op de bijna dertig kinderen die er aan meegewerkt hebben! Het was een feestje om te zien hoe de kinderen van de Leeszaal aan de mensen van de Rotary uitlegden hoe ze samen een boek hadden gemaakt en hoe dat dan moet, dat papier scheppen.

Iedereen vouwde een klein boekje met deze tekst:

Weet je…
Als je de Rotary,
het Lab en van Broek tot Boek
in de Leeszaal binnen laat,
krijg je kinderen die ontdekken en leren
over boeken en techniek.

Er werd papier geschept, iets ontworpen voor de 3D-printer, er was poppenkast en het boek dat dertig kinderen in zeven middagen gemaakt hebben werd gepresenteerd en aangeboden aan Joke van de Leeszaal, die beloofde dat ze het een ereplaats zal geven. De kinderen kregen een boekje mee naar huis, van handgeschept papier, met al hun gedichten erin. Een paar kinderen lazen hun eigen gedicht voor. Er waren drankjes en hapjes en broodjes. Het was een vrolijke chaos en er was een baby die overal doorheen sliep.

Het boek heeft een mooie plek gekregen en wij kregen een prachtig cadeau: een replica! Een fotoboek met alle pagina’s van het echte boek erin. Een boek dat net zo echt is, maar toch écht anders voelt en ruikt. Je kunt ‘m zelfs online bekijken via deze link.

2015-06-10 LeeszaalBoek v1

Ode aan Charlois

Nog een weekje! En dan gaan we echt beginnen in Charlois. We hebben er lang naar uit gekeken en nu is de tijd rijp om onze passie en kennis ‘op Zuid’ te delen. Op woensdagochtend 4 februari starten we met een gemengde groep volwassenen met levenservaring. Nee, noem ze vooral niet oud, want dan jaag je ze op de boekenkast! Het zijn volwassenen, OK, ze zijn ouder dan ik, maar daarmee hebben ze nog meer verhalen die we gaan vangen. Ik ben benieuwd naar de kledingstukken die ze kiezen om te transformeren. Welke herinneringen zitten in de vezels van de stof?

Daarnaast gaan we aan de slag met kinderen uit Charlois. Samen met één van de volwassen cursisten geven we op de woensdagen in februari en maart een mini-workshop, waarin we met kinderen een BiebBoek gaan maken. Of ze één keer of meerdere keren mee doen, dat mogen ze kiezen. Hoe denken zij over Charlois? Welke plekken zijn bijzonder? Waar gaan ze het liefst naar toe? Hoe lopen, fietsen of steppen ze door de wijk en naar school? We begeleiden ze in het schrijven van een verhaal of gedicht (via de taaldrukmethode) en op andere dagen kunnen ze papier of stempels maken. Hoe meer kinderen we bereiken hoe dikker het boek ‘Ode aan Charlois‘ wordt!