Leporello

Leporello is het knechtje van Don Giovanni in de gelijknamige opera van Wolfgang Amadeus Mozart. Don Giovanni is een rokkenjager. Zijn ‘veroveringen’ worden vastgelegd door Leporello in een vouwboek dat als een harmonica aan elkaar zit. Zo lijkt het alsof zijn amoureuze avonturen geen begin en geen einde hebben. Als Don Giovanni een meisje aanrandt, belandt hij in de hel.
De opera ging voor het eerst in première in Praag op 14 oktober 1787. In 1788 werd hij opgevoerd in Wenen, maar niet succesvol.

De ‘leporello’ is de benaming van een drukwerk dat in meerdere slagen zig-zag gevouwen is. Tegenwoordig wordt de techniek gebruikt bij reclamefolders en kaarten in reliëf. Onder meer Duitse rivieren werden in de tijd van de 18de eeuw letterlijk in kaart gebracht op uitvouwbladen van soms een lengte van 2 meter.

Hoe populair de leporello was, blijkt uit een schilderij van Jean Joseph Vaudechamps (1790-1866) die twee meisjes portretteert (1841). Het linker meisje houdt een leporello in de hand.

Uit de leporello is in de 19de eeuw de zogenaamde klapkaart ontwikkeld en later het pop-up boek met uitvouwbare figuren die al dan niet konden bewegen.

Portait of two children (1841) Museum of Dallas
Jean Joseph Vaudechamp

Met dank aan Robert Tau voor dit artikel.

Geef een reactie